Oytun Gökten’den deprem uyarısı: Eskişehir’in zemini için genel yorum yapılamaz

İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı Oytun Gökten, son günlerde deprem güvenliği ve zemin koşullarıyla ilgili kamuoyunda yapılan değerlendirmeler üzerine açıklama yaptı. Oytun Gökten, deprem güvenliğinin yalnızca zemin ya da yalnızca yapı üzerinden değerlendirilemeyeceğini belirterek, bilimsel veriler ışığında hareket edilmesi gerektiğini söyledi.

Son dönemde yapılan değerlendirmelerin ardından kamuoyunun doğru bilgilendirilmesinin önem taşıdığını ifade eden Oytun Gökten, “Deprem riski; zemin, yapı ve deprem tehlikesinin birlikte değerlendirilmesini gerektiren çok disiplinli bir mühendislik konusudur. Bu nedenle herhangi bir ilin veya ilçenin tamamı için ‘zemini oldukça uygundur’, ‘zemini sağlamdır’ ya da ‘zemini elverişsizdir’ şeklinde yapılacak genel değerlendirmelerin bilimsel bir karşılığı bulunmamaktadır.” dedi.

Her yapı için parsel bazında zemin etüdünün zorunlu olduğuna dikkat çeken Oytun Gökten, aynı cadde üzerinde bulunan iki parselin bile farklı özelliklere sahip olabileceğini belirtti.

Oytun Gökten, “Yürürlükteki deprem yönetmelikleri bu nedenle her yapı için parsel bazında zemin ve temel etüdünü zorunlu kılmaktadır. Aynı mahallede, aynı cadde üzerinde hatta yan yana bulunan iki parsel dahi farklı jeolojik özelliklere, yeraltı suyu koşullarına ve deprem davranışına sahip olabilmektedir.” ifadelerini kullandı.

Kent genelindeki çalışmaların planlama açısından önemli olduğunu ancak güvenli yapılaşmanın temelini parsel bazındaki incelemelerin oluşturduğunu vurgulayan Oytun Gökten, sıvılaşma, taşıma gücü kaybı, oturma ve benzeri risklerin ancak ayrıntılı mühendislik çalışmalarıyla belirlenebileceğini söyledi.

Türkiye’de yaşanan büyük depremlerin önemli dersler verdiğini belirten Oytun Gökten, son 100 yılda meydana gelen 7 ve üzeri büyüklükteki depremlerde ağır kayıpların büyük bölümünün genç alüvyon zeminlerin bulunduğu bölgelerde yaşandığını ifade etti.

Hasarın yalnızca fay hattına olan uzaklıkla açıklanamayacağını dile getiren Oytun Gökten, “Bilimsel çalışmalar; zemin büyütmesi, vadi etkisi, basen etkisi, sıvılaşma, yumuşama ve diğer yerel zemin koşullarının deprem hareketini önemli ölçüde değiştirdiğini ve hasarın dağılımını doğrudan etkilediğini göstermektedir. Kahramanmaraş, İzmit, Düzce, Van ve Elazığ depremlerinden elde edilen deneyimler bunun en somut örnekleridir.” dedi.

Eskişehir’in de deprem tehlikesi, genç jeolojik formasyonları, alüvyon zeminleri, yeraltı suyu koşulları ve geniş vadi yapısı nedeniyle ayrıntılı değerlendirilmesi gereken kentlerden biri olduğunu belirten Oytun Gökten, bunun kaygı oluşturmak için değil, doğru planlama yapılabilmesi amacıyla dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Yapı güvenliğinin yalnızca bina kalitesi ya da yalnızca zemin üzerinden değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Oytun Gökten, “Güvenli yapı; doğru zemin etüdü, doğru mühendislik tasarımı, doğru malzeme ve doğru uygulamanın birlikte sağlanmasıyla mümkündür.” ifadelerini kullandı.

İl veya ilçe genelini kapsayan zemin değerlendirmelerinin toplumda yanlış algılara neden olabileceğini belirten Oytun Gökten, “Bir ilin veya ilçenin tamamı için zemin uygunluğu ya da uygunsuzluğu yönünde yapılacak genel değerlendirmelerin bilimsel temeli bulunmamaktadır. Bu tür açıklamalar toplumda yanlış güven duygusu ya da gereksiz endişe oluşturma riski taşımaktadır.” dedi.

Deprem gibi teknik konularda açıklamaların uzmanlık alanları doğrultusunda yapılması gerektiğini ifade eden Oytun Gökten, İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi olarak bilimsel gerçekleri savunmaya ve kamuoyunu doğru bilgilerle aydınlatmaya devam edeceklerini belirtti.