Eskişehir'de hayvancılıkta yeni dönem: Cep telefonuyla kontrol edilecek
Eskişehir'de büyükbaş hayvan yetiştiriciliği yapan üreticileri de kapsayacak yeni bir kayıt sistemi için hazırlıklar sürüyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geliştirilen Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi (GEKİS) ile büyükbaş hayvanların doğumundan kesimine kadar geçen sürecin elektronik ortamda kayıt altında tutulması hedefleniyor.
Yeni uygulamanın en dikkat çeken bölümlerinden birini büyükbaş hayvanlara takılacak elektronik kulak küpeleri oluşturuyor. "Turkuaz Yeni Nesil Küpe" adı verilen küpelerde elektronik çip bulunacak.
NFC özelliği bulunan cep telefonları sayesinde yetiştiriciler, mobil uygulama üzerinden hayvanlarına ait bilgilere ulaşabilecek. Böylece küpe üzerindeki bilgilerin yalnızca gözle okunmasına dayanan mevcut yöntemin yanında elektronik sorgulama imkanı da kullanılacak.
Bakanlık, mevcut plastik küpelerde zaman içerisinde ortaya çıkabilen okuma sorunlarını da yeni sistemin hazırlanma nedenleri arasında gösteriyor. Güneş ışığı, kirlenme ve sürtünme nedeniyle klasik küpelerdeki bilgilerin okunması zamanla zorlaşabiliyor. Elektronik küpelerle kayıtların daha kolay takip edilmesi amaçlanıyor.
Yeni sistemde yalnızca hayvanın kimlik bilgisinin belirlenmesi hedeflenmiyor. Sahada elle yapılan kayıt işlemlerinde oluşabilecek hataların azaltılması da planlanıyor.
Elektronik küpenin hayvandan çıkarılması durumunda sisteme müdahale edildiğinin tespit edilebilmesine yönelik bir yapı da oluşturulacak. Böylece çıkarılan küpelerin farklı şekilde yeniden kullanılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
İnternet olmayan yerde de kayıt yapılabilecek
GEKİS için internet bağlantısının bulunmadığı bölgeler de dikkate alındı. Hazırlanan çevrimdışı mobil uygulamayla bağlantının olmadığı yerlerde gerçekleştirilen işlemlerin kayıt altına alınabilmesi planlanıyor.
Sahadaki görevliler bu sistem üzerinden doğum bildirimlerini kaydedebilecek. Hayvanlara yapılan aşılar ve hastalık bilgileri de sisteme işlenebilecek.
İnternet bağlantısının olmadığı bölgede girilen bilgilerin de kayıt sisteminin parçası haline getirilmesiyle kırsal alanlardaki işlemlerin devam etmesi hedefleniyor.
Hayvanlar uzaktan ve toplu olarak okunabilecek
Yeni nesil küpelerde NFC'nin yanı sıra UHF RFID teknolojisi de kullanılacak. Bu özellik sayesinde hayvanların uzaktan okunabilmesi ve birden fazla hayvanın toplu şekilde tespit edilebilmesi planlanıyor.
Özellikle çok sayıda büyükbaş hayvanın bulunduğu işletmelerde bu sistemden yararlanılması öngörülüyor. Hayvan satış yerleri, yol kontrol noktaları ve kesimhaneler de uygulamanın kullanılacağı alanlar arasında bulunuyor.
Planlamaya göre belirli noktalara sabit okuyucular yerleştirilecek. Böylece kontrol sırasında hayvanların tamamının tek tek araçlardan indirilerek küpelerinin yakından kontrol edilmesi yerine elektronik sistemden yararlanılabilecek.
Kesimhanelerde de hayvanların giriş bilgilerinin sistem üzerinden otomatik şekilde kaydedilmesi planlanıyor. Kesimhane tespit sistemleri, yol kontrol noktaları, hayvan sevk işlemleri, küpe kayıtları ve sahada kullanılan cihazların aynı yapı içerisinde çalışması hedefleniyor.
Doğumdan kesime kadar kayıt altında olacak
GEKİS ile büyükbaş hayvanın doğduğu andan itibaren oluşturulan kayıtların yaşamı boyunca takip edilmesi amaçlanıyor. Hayvanla ilgili farklı dönemlerde yapılan işlemler elektronik sisteme aktarılacak ve kesim aşamasına kadar kayıt devam edecek.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından 4 Mayıs 2026 tarihinde yapılan açıklamada da büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar bütün yaşam döngüsünün izlenebilir hale getirilmesinin amaçlandığı belirtildi.
Elektronik kayıtların hayvan hastalıklarının görüldüğü dönemlerde de kullanılması planlanıyor. Sistemde bulunan bilgiler üzerinden bölgesel durumun daha hızlı belirlenmesi ve yapılacak işlemlerin buna göre yürütülmesi hedefleniyor.
Hayvancılık Genel Müdürü Salih Çelik de sistemle ilgili gerçekleştirilen eğitim programında GEKİS'in sektörde önemli bir değişiklik oluşturacağını belirtti. Salih Çelik, sistem sayesinde Türkiye'deki hayvan varlığının anlık olarak takip edilebileceğini, hayvan hastalıklarıyla mücadelede çalışmaların daha etkin yürütülebileceğini ve daha güvenilir veri akışı sağlanacağını ifade etti.
81 il için eğitim düzenlendi
Tarım ve Orman Bakanlığı, yeni sistemin sahada uygulanmasına yönelik eğitim çalışmalarına da başladı. Bu kapsamda 28-30 Nisan 2026 tarihleri arasında "İl Sistem Sorumluları Eğitimi" gerçekleştirildi.
Üç gün devam eden programa 81 il müdürlüğünde çalışan veteriner hekimlerin yanı sıra kesimhanelerde ve yol kontrol noktalarında görev yapan personel katıldı. Eğitimlerde yeni sistemin çalışma şekli, kullanılacak cihazlar ve sahadaki uygulamalar ele alındı.
Mayıs ayında 81 ilin tarım ve orman müdürlerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda da hayvan sağlığı, kayıt sistemleri ve GEKİS üzerinde duruldu.
Eskişehir'deki büyükbaş hayvan yetiştiricileri de sistem ülke genelinde uygulamaya geçtiğinde yeni yapının içerisinde yer alacak. Elektronik kulak küpeleriyle hayvan bilgilerinin cep telefonundan sorgulanması, doğum ve aşı kayıtlarının sahada sisteme girilmesi ve hayvanların kontrol noktalarında elektronik olarak tespit edilmesi planlanıyor.
Yeni yapıda yetiştiricinin cep telefonu, elektronik kulak küpeleri, mobil uygulamalar, sabit okuyucular ve kontrol noktalarında bulunan cihazlar aynı sistemin parçaları olacak.
Tarım ve Orman Bakanlığının yürüttüğü hazırlık kapsamında klasik yöntemlerin elektronik sistemle genişletilmesi, hayvan hareketlerinin farklı noktalardan takip edilmesi ve kayıtların tek sistem üzerinden yürütülmesi amaçlanıyor. GEKİS'e yönelik eğitim ve teknik hazırlık çalışmaları 81 ili kapsayacak şekilde sürüyor.