Eskişehir'de Behiç Erkin'in bilinmeyen yönleri ve Milli Mücadele'ye katkıları anlatıldı

Eskişehir'de 29 Ekim Kadınları Derneği ve Ahpadi iş birliğiyle Taşbaşı Kırmızı Salon'da "Kurtuluş'tan Kuruluş'a: Behiç Erkin" başlıklı söyleşi düzenlendi. Yoğun katılımla gerçekleştirilen programın moderatörlüğünü Ahpadi Başkanı Mehmet Ektaş üstlendi. Söyleşiye Prof. Dr. Kemal Yakut ve Prof. Dr. Oktay Emir konuşmacı olarak katıldı. Etkinlikte Behiç Erkin'in Milli Mücadele dönemindeki çalışmaları, Cumhuriyet'in kuruluşuna katkıları ve Eskişehir ile kurduğu bağ ele alındı.

Programın açılış konuşmasını yapan 29 Ekim Kadınları Derneği Başkanı Sibel Eroğlu, Behiç Erkin'in Cumhuriyet tarihindeki yerinin gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini söyledi. Eroğlu, 2009 yılında yayımladığı 10 Dakika dergisinde Behiç Erkin'i kapak konusu yaptığını hatırlattı.

Behiç Erkin'in Eskişehir halkına duyduğu bağlılığa değinen Sibel Eroğlu, "Bu çalışmaların gelecekte de devam etmesini, Behiç Erkin'in hatırlanmasını ve daha geniş kitleler tarafından tanınmasını istiyorum" dedi. Eroğlu, geçmişte elde edilen kazanımların genç kuşaklara aktarılmasının Cumhuriyet'in geleceği açısından değerli olduğunu ifade etti.

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Hasan Ünal ise Behiç Erkin'in asker, diplomat ve siyasetçi kimliklerinin yanında Milli Mücadele'deki çalışmalarıyla da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Hasan Ünal, "Behiç Erkin'in hikayesini Eskişehir'in hikayesinden ayrı düşünmek mümkün değildir. Eskişehir, demir yollarıyla gelişen ve demir yollarını kent kimliğine dönüştüren bir şehirdir" ifadelerini kullandı.

Büyükşehir Belediyesi tarafından Eskişehir'de bir mahalleye Behiç Erkin'in adının verildiğini hatırlatan Hasan Ünal, Enveriye İstasyonu yakınındaki anıt mezarın ve çevresinin de belediye ekipleri tarafından yenilendiğini söyledi.

Söyleşinin moderatörü Ahpadi Başkanı Mehmet Ektaş, Behiç Erkin'in Milli Mücadele ve Cumhuriyet'in kuruluşundaki katkılarının daha geniş kesimler tarafından öğrenilmesini amaçladıklarını belirtti.

Programda konuşan Prof. Dr. Kemal Yakut, Behiç Erkin'in yalnızca demiryolcu kimliğiyle değerlendirilmesinin eksik olacağını söyledi.

Kemal Yakut, "Behiç Erkin'i üç kelimeyle tanımlamamı isteseydiniz, öncelikle onu cumhuriyetçi, devrimci ve hümanist olarak nitelendirirdim" dedi.

Behiç Erkin'in Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'e uzanan süreçte farklı siyasi ve toplumsal dönemlere tanıklık ettiğini anlatan Kemal Yakut, Erkin'in II. Abdülhamid dönemi, 1908 Meşrutiyeti ve Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında önemli görevler üstlendiğini ifade etti.

Kemal Yakut, Behiç Erkin'in demiryolları alanındaki deneyiminin Birinci Dünya Savaşı sırasında geliştiğini belirterek, Çanakkale Cephesi'ne asker sevkiyatında önemli sorumluluklar aldığını anlattı. Erkin'in 1914 yılında demiryollarının işletilmesine ilişkin teknik bir eser yayımladığını da hatırlattı.

Milli Mücadele döneminde demiryollarının durumuna değinen Kemal Yakut, Ankara Hükümeti'nin kontrolünde yaklaşık 500 kilometrelik demiryolu hattı bulunduğunu, ancak bu hatların önemli bölümünün onarıma ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Kemal Yakut, Eskişehir halkı ve tüccarlarının o dönemde 16 bin lira toplayarak demiryollarının onarımına katkıda bulunduğunu belirtti. Erkin'in Eskişehir'e duyduğu bağlılığın arkasında bu desteğin bulunduğunu ifade etti.

Behiç Erkin'in vasiyeti üzerine Eskişehir'e defnedildiğini anlatan Kemal Yakut, Erkin'in demiryolu kenarında bulunmak ve tren seslerini duymak istediğini aktardı.

Erkin'in anıt mezarının geçmişte uzun süre bakımsız kaldığını da hatırlatan Kemal Yakut, gazeteci Yaşar Durmaz'ın 2010 yılında konuyu gündeme taşıyarak Erkin'in yeniden hatırlanmasına katkı sağladığını söyledi.

Behiç Erkin'in Anadolu'ya geçiş sürecini de anlatan Kemal Yakut, İstanbul'da İtilaf Devletleri tarafından arandığı dönemde yaklaşık 60 gün saklandığını ve 11 farklı evde kaldığını belirtti.

Kemal Yakut, Erkin'in Mudanya ve Bursa üzerinden 5 Temmuz 1920'de Ankara'ya ulaştığını, burada Mustafa Kemal Atatürk ile görüştüğünü ve ardından Fevzi Çakmak ile bir araya geldiğini ifade etti.

Söyleşide Behiç Erkin'in Milli Mücadele'deki görevlerinin yanı sıra Eskişehir'in demiryolu geçmişi ve Cumhuriyet'in kuruluş sürecindeki yeri üzerinde duruldu.